رفتن به بالا
  • یکشنبه - ۲۸ آبان ۱۳۹۶
  • کد: ۷۹۹
  • چاپ خبر : زلزله پیش‌بینی نمی‌شود اما دردها بازتولید می‌شوند
بازتولید درد
اختلال استرس پس از آسیب (PTSD)

زلزله پیش‌بینی نمی‌شود اما دردها بازتولید می‌شوند

تسلیت به دل‌های دردمندی که این روزها در لرزش پی‌درپی است… دل‌هایی که با امواجی خروشان از همدلی، در جای‌جای ایران، حماسه‌ای انسان‌دوستانه را رقم زدند و «همراه شو عزیز، تنها نمان به درد که این درد مشترک، هرگز جدا جدا، درمان نمی‌شود» را جامۀ عمل پوشاندند. زلزلۀ مهیبی که هفتۀ گذشته غرب کشور را […]

تسلیت به دل‌های دردمندی که این روزها در لرزش پی‌درپی است…
دل‌هایی که با امواجی خروشان از همدلی، در جای‌جای ایران، حماسه‌ای انسان‌دوستانه را رقم زدند و
«همراه شو عزیز، تنها نمان به درد
که این درد مشترک، هرگز جدا جدا، درمان نمی‌شود»
را جامۀ عمل پوشاندند.

زلزلۀ مهیبی که هفتۀ گذشته غرب کشور را لرزاند، مردمانی را در گسل خود فرو برد که در طی چند دهۀ گذشته بحران‌ها و محرومیت‌های فراوانی، جسم و روان‌شان را آماج حملات پی‌درپی قرار داده بود و فاجعه‌ای دیگر بر دردهایشان افزوده شد. همان کودکانی که صدای وحشتناک آژیر خطر، پناهگاه‌های مدارس، ویرانی خانه‌ها، ناله‌های دردمند، مرگ عزیزان و بی‌پناهی نبود و نبود و نبود را با جان خریدند و امروز صورت‌های مبهوت کودکان‌شان را از زیر خروارها خاک بیرون می‌کشند.

ایران یکی از زلزله‌خیزترین کشورهای آسیایی است. با آگاهی مسئولان از این موضوع، همچنان عدم آمادگی مواجهه با چنین شرایطی، عدم تجربه از بلایای قبلی و ساخت‌وسازهای غیراصولی و نامناسب برای اقشار ضعیف جامعه، وخامت این فاجعۀ طبیعی را عمیق‌تر کرد و جان صدها انسان را گرفت و تأثیرات بلندمدت اقتصادی، اجتماعی و روانی را برای آسیب‌دیدگان به دنبال آورد.

هر بار بلایای طبیعی، منجر به مرگ، معلولیت و آسیب‌های مالی فراوانی شده است و همیشه توجه سازمان‌های جهانی بر کاهش پیامدهای جسمانی این بلایا متمرکز بوده است، غافل از اینکه، این حوادث منبع استرس و اضطراب بزرگی برای بازماندگان به شمار می‌آید و پیامدهای روانی جدی و بلندمدتی را به جامعۀ انسانی تحمیل می‌نماید که در این میان کودکان و نوجوانان به دلیل شرایط جسمانی، سنی و عدم حمایت‌های حقوقی، اقتصادی و اجتماعی بیشتر در معرض پیامد چنین آسیب‌هایی قرار می‌گیرند.

در موقعیت‌های بحرانی از جمله زلزله، تمامی افراد حدأقل با یک تروما مواجه خواهند شد. اما افرادی که شاهد جراحت‌های شدید یا فوت عزیزان خود باشند، این تروما را شدیدتر تجربه خواهند کرد.

در موقعیت‌های بحرانی از جمله زلزله، تمامی افراد حدأقل با یک تروما مواجه خواهند شد. اما افرادی که شاهد جراحت‌های شدید یا فوت عزیزان خود باشند، این تروما را شدیدتر تجربه خواهند کرد. اکثر مطالعات نشان داده است که پس از مواجهه با ترومای زلزله، میزان اختلالات روان‌شناختی مانند اختلال مرتبط با آسیب و عامل استرس‌زا، اختلالات افسردگی، اختلالات خواب، اختلالات مرتبط با مصرف مواد و اختلالات اضطرابی افزایش می‌یابد که البته شایع‌ترین آن اختلال استرس پس از آسیب (PTSD) است که این اختلال، احتمال بروز دیگر اختلالات روانی ذکر شده را افزایش می‌دهد.

اختلال استرس پس از آسیب (PTSD)، ایجاد نشانه‌هایی است که بعد از مواجهۀ مستقیم با یک یا چندین رویداد آسیب‌زا یا شاهد رخ دادن رویداد برای دیگران، از جمله اعضای خانواده باشد که ممکن است این علایم به صورت مرگ و یا تهدید به مرگ و تجربۀ مکرر یا شدید با جزئیات ناخوشایند رویداد، در افراد ایجاد می‌گردد. اگر این نشانه‌ها سه روز الی یک ماه به طول بیانجامد در گروه استرس حاد و اگر بعد از یک ماه ادامه پیدا کند می‌تواند به اختلال استرس پس از آسیب (PTSD) تبدیل شود.

این اختلال منجر به نشانه‌هایی از جمله خلق ملول و واکنش‌های هیجانی منفی به رویداد، از جمله ترس، درماندگی و وحشت می‌گردد. در بعضی افراد این نشانه‌ها به شکل خاطرات ناراحت‌کنندۀ غیرارادی و مزاحم رویداد ظاهر می‌گردد که فرد معمولاً به طور عمدی تلاش می‌کند از افکار، خاطرات، احساسات یا صحبت کردن دربارۀ رویداد آسیب‌زا یا موقعیت‌ها و افرادی که آن خاطرات را برانگیخته می‌کند، اجتناب کند.

ناتوانی در به یاد آوردن جنبه‌های مهمی از رویداد، شناخت‌های تحریف‌شده در مورد علت و یا پیامد رویداد، ناتوانی مداوم در تجربۀ هیجانات مثبت (فقدان احساس لذت) و برانگیختگی از دیگر نشانه‌های این اختلال در برخی افراد است. در این اختلال فرد مدام مؤلفه‌های رویداد را در ذهن مرور و حتی طوری رفتار می‌نماید که انگار رویداد در حال وقوع است. چنین رویدادی در یک پیوستار از مزاحمت‌های کوتاه دیداری یا حسی (بدون از دست دادن تشخیص موقعیت واقعی) تا ناآگاهی کامل از محیط اطراف روی می‌دهد که این دوره اغلب «برگشت به گذشته» عنوان می‌شود که در کودکان خردسال می‌تواند با بازآفرینی رویداد مرتبط با آسیب در بازی یا در حالت‌های تجزیه‌ای خود را نشان دهد. واپس‌روی رشدی (فقدان زبان) در کودکان خردسال از دیگر نشانه‌های این اختلال است.

در حوادث و فجایع انسانی و طبیعی، ظهور اختلالات مرتبط با آسیب و استرس بسیار محمتل است که آلام روانی، ذهنی و عاطفی آن بعد از بروز بحران شروع و تا مدت‌ها ادامه پیدا می‌کند و این امر باید بسیار مورد توجه قرار گیرد، چراکه اثرش نه‌تنها کمتر از آسیب‌های جسمی و ‌جانی نیست بلکه بسیار تأثیرگذارتر است و ‌می‌تواند جامعه را عمیقاً متأثر و متضرر نماید.

در حوادث و فجایع انسانی و طبیعی، ظهور اختلالات مرتبط با آسیب و استرس بسیار محمتل است که آلام روانی، ذهنی و عاطفی آن بعد از بروز بحران شروع و تا مدت‌ها ادامه پیدا می‌کند و این امر باید بسیار مورد توجه قرار گیرد، چراکه اثرش نه‌تنها کمتر از آسیب‌های جسمی و ‌جانی نیست بلکه بسیار تأثیرگذارتر است و ‌می‌تواند جامعه را عمیقاً متأثر و متضرر نماید. در حالی که در تجربیات قبلی اهمیت به این مسئله مغفول مانده است، انتظار می‌رود که این مهم در فاجعۀ اخیر مورد رسیدگی قرار گیرد و همزمان با تأمین نیازهای اولیه، به خصوص از هفتۀ نخست به بعد، افراد و نهادهای دست‌اندرکار، با آگاهی به تأثیرات آسیب‌زای بلندمدتی که می‌تواند آیندۀ این بازماندگان را مورد هدف قرار دهد، وارد پروسه‌ای درمانی برای افراد فاجعه‌دیده شوند و تا جایی که ممکن است برخی نشانه‌های اختلال استرس پس از آسیب (PTSD) را کاهش دهد و یا کلاً از بروز آن جلوگیری نماید.

روند بهبود این اختلال یک روند تدریجی و ادامه‌دار است که نشانه‌های آن به ندرت به طور کامل ناپدید می‌شود. درمان‌های حمایتی می‌تواند نشانه‌ها را ضعیف و محدودتر، بهبود عملکرد روزانه و توانایی فرد را برای مدیریت احساسات مربوط به واقعۀ فاجعه‌بار افزایش داده و آنان را برای مقابله‌های مؤثرتری در زندگی یاری نماید.

با توجه به اهمیت مسئلۀ فوق این سؤال به ذهن متبادر خواهد شد که این جنبۀ مهم در بحران زلزله‌زدگان و ‌داشتن برنامه‌ای جامع و منسجم برای پیگیری مسائل روانی (فردی و‌ اجتماعی) بر عهدۀ کدام نهاد دولتی یا مردمی است؟! امید است توجه به این جنبۀ مهم از نیازهای انسانی و حمایت‌های روانی جدی از قربانیان زلزله به صورت پیگیر از سوی کارشناسان و مشاوران دلسوز به شکل داوطلبانه در رأس دیگر حمایت‌های جسمی و مالی قرار گیرد.

| شیوا عاملی راد، عضو انجمن صنفی معلمان کردستان و عضو سازمان نظام روانشناسی و مشاوره ایران |


 

مطالب مرتبط


ارسال دیدگاه