رفتن به بالا
  • یکشنبه - ۱۴ آبان ۱۳۹۶
  • کد: ۷۵۷
  • چاپ خبر : شورش علیه دانشگاه نولیبرال
اشغال دانشگاه آمستردام
اِشغال دانشجوییِ دانشگاه آمستردام نشان از بحرانی سراسری دارد

شورش علیه دانشگاه نولیبرال

| جروم روس* | دانشگاه آمستردام سه هفته [در سال ۲۰۱۵] بواسطۀ موج اعتراضات دانشجویان لرزید؛ اعتراض علیه نولیبرال‌سازی آموزش عالی و عدم پاسخگویی دموکراتیک نسبت به تصمیم‌گیری‌های داخلیِ [دانشگاه]. در نهایت، اساتید و کارکنان دانشگاه آمستردام نیز  به اعتراضات پیوستند، در حالی که همبستگی  خود را با دانشجویان اعلام کردند و تهدید کردند که […]

| جروم روس* |

دانشگاه آمستردام سه هفته [در سال ۲۰۱۵] بواسطۀ موج اعتراضات دانشجویان لرزید؛ اعتراض علیه نولیبرال‌سازی آموزش عالی و عدم پاسخگویی دموکراتیک نسبت به تصمیم‌گیری‌های داخلیِ [دانشگاه]. در نهایت، اساتید و کارکنان دانشگاه آمستردام نیز  به اعتراضات پیوستند، در حالی که همبستگی  خود را با دانشجویان اعلام کردند و تهدید کردند که اگر مطالبات‌شان برآورده نشود، سراغ اقدامات بعدی خواهند رفت. با اشغال ساختمان اداری مرکزی دانشگاه توسط دانشجویان، هیئت مدیره ناگزیر در موقعیتی دوگانه قرار گرفت: آیا برای دستیابی به دموکراتیزه‌شدن هرچه بیشتر، به مطالبات جامعۀ آکادمیک ارج خواهد نهاد یا همچنان به پیروی از منطق نولیبرال پولی‌سازی بوروکراتیک ادامه خواهد داد؟

با وجود اینکه این کشمکش در دانشگاه آمستردام عمدتاً بومی و ملی بوده است، پیامدهای مسائل مطرح شده توسط دانشجویان و کارمندان آن به فراتر از مرزهای هلند راه پیدا می‌کند. آموزش عالی در جهانِ توسعه‌یافته دچار بحران است. در هر کجا، دانشگاه‌هایی با کمبود بودجۀ ساختاری، بیش از اندازه پولی‌شده و به شدت غیردموکراتیک، به طور فزاینده‌ای در حال رها کردن مهم‌ترین وظایف اجتماعی گذشتۀ خود – ارائۀ تحقیقات با کیفیت و آموزش نسل بعدی شهروندان ماهر و آگاه – هستند و بیش از همیشه به شرکت‌های نیمه‌خصوصی‌ای تبدیل می‌شوند که توسط نخبگان مدیریتیِ کاملاً جداافتاده اداره می‎شوند.

با وجود اینکه این کشمکش در دانشگاه آمستردام عمدتاً بومی و ملی بوده است، پیامدهای مسائل مطرح شده توسط دانشجویان و کارمندان آن به فراتر از مرزهای هلند راه پیدا می‌کند.

بدتر آنکه این مدیران – به جای تمرکز بر بهبود کیفیت آموزش یا بهبود روندهای تصمیم‌گیری داخلی در جهت اینکه بتوانند زمان و منابع هرچه بیشتر برای پژوهش و انتقال علم فراهم کنند – حقوق‌هایی معادل ۱۰۰ تا ۹۰۰ هزار دلار در سال دریافت می‌کنند تا مقادیر دیوانه‌واری از کاغذبازیِ بیهوده را ایجاد کنند، کارکنان وابستۀ درحال افزایش را به حجم‌های کاریِ ویران‌گر و توقعات غیرواقعی اجبار کنند، با دانشجویان همچون مصرف‌کنندگان ساده‌لوح و اعدادِ بدون شخصیت رفتار کنند و بر پژوهشگرانِ مستعد فشار شدید بیاورند تا حجم خیره‌کننده‌ای از زبالۀ فاقد معنا را قی کنند تا بتوانند سهمیه‌های کمّی و صلب انتشارات را کسب کنند، در حالی که کاملاً در شناخت شاخص‌های اجتماعی و کیفیِ کارِ پژوهشی ناتوان‌اند.

بنابراین، معترضان در دانشگاه آمستردام خود را در خط مقدم مبارزه‌ای می‌بینند که اساساً نبردی جهانی علیه کالایی‌سازی آموزش عالی و استحالۀ مداوم دانش و یادگیری به نوعی کالا است که روز به روز تقبل هزینۀ آن برای مصرف‌کننده دشوارتر می‌شود. در بسیاری از کشورها، این منطق نولیبرالی به افزایش چشمگیر شهریه و کاهش بودجه، همراه با شیوع گستردۀ فرهنگ بالا به پایین مدیریت‌گرایی، بوروکراتیک‌سازی پیش‌رونده و دقت سیستماتیک کار آکادمیک به همراه تمام عواقب ِ افزایش بدهی دانشجویان، شایع‌شدن فرهنگ آزارگری در محیط کار و اضطراب عمیق، افسردگی و فرسودگی شغلی میان کارمندان دانشگاه منجر شده است.

جالب توجه است که دقیقاً همان کشورهایی که در نولیبرال‌سازی آموزش عالی بیشترین گام را برداشته‌اند، تماشایی‌ترین اعتراضات دانشجویی را در سالیان اخیر تجربه کرده‌اند. از انقلاب پنگوئن[۱] شیلی تا جنبش میدان سرخ[۲] در کِبِک؛ از اشغال پردیس دانشگاهی کالیفرنیا و اعتصاب اخیر حول بدهی دانشجویان در کالج اورست تا شورش دانشجویان در انگلستان. کشور هلند که همچنان ده سال عقب‌تر از این برنامه است، مدت‌هاست که مشتاق است با همتایان نولیبرال خود هم‌دستی کند، اما با توجه به اعتراضات دانشجویی اخیر در این کشورها، باید دانسته باشد که بهتر است این منطق را چندان دنبال نکند. همان‌طور که پولانی[۳] مشهور استدلال می‌کند، در کالایی‌سازیِ امور عام حدی وجود دارد. در بعضی موارد، عموم شورش خواهد کرد.

معترضان در دانشگاه آمستردام خود را در خط مقدم مبارزه‌ای می‌بینند که اساساً نبردی جهانی علیه کالایی‌سازی آموزش عالی و استحالۀ مداوم دانش و یادگیری به نوعی کالا است که روز به روز تقبل هزینۀ آن برای مصرف‌کننده دشوارتر می‌شود.

در این معنا، ضدجنبشی که در آمستردام در حال وقوع است می‌تواند به خوبی از آنچه در پیش است خبر بدهد. ایوالد انگلن[۴]، استاد جغرافیای اقتصادی در دانشگاه آمستردام و منتقد شناخته‌شدۀ پولی‌سازی، هنگامی که از ماگدنهوس[۵] به عنوان «جالب‌ترین جای اروپای غربی در حال حاضر» نام برد، چندان هم اغراق نمی‌کرد. پس از سال‌ها آزار دیدن در سکوت، جامعۀ علمی اینجا برخاسته تا با پیوند بین دانشجویان و اساتید و کارکنان، نه‌تنها با مطالبۀ تغییری بنیادین در نحوۀ تخصیص مالی و مدیریت پژوهش و آموزش، بلکه با تلاش برای یافتن روش‌های جدید و هیجان‌انگیز برای نوعی خودگردانیِ مشارکتی در طول این حرکت نیز دانشگاهِ خود را پس بگیرد.

تا کنون، مدیریت دانشگاه از برداشتن هرگونه قدم محکمی برای برآورده ساختن مطالبات دانشجویان و کارمندان امتناع کرده، ولی چیزی که روشن است این است که با این حال دچار شکست ایدئولوژیک بزرگی هم شده است. به ناگهان، انتقاد از پولی‌سازی، بوروکراتیزاسیون، مدیریت از بالا به پایین و نبود تصمیم‌گیری دموکراتیک راه خود را به اخبار ساعت هشت و صفحۀ اول همۀ روزنامه‌های اثرگذار باز کرده، اتفاقی نه‌چندان کوچک در کشوری نولیبرال و غیرسیاسی مانند هلند. تعدادی دانشجوی معترض به گونه‌ای مؤثر اساتید خود را به عمل واداشته‌اند و جامعۀ آکادمیک که زمانی بی‌تفاوت و پراکنده بود، به سرعت به سوی خودسازماندهیِ جمعی می‌رود. به ناگهان، مقاومت پدیدار شده است.

آنان که دانشگاه را می‌سازند، قلب مدیریتی آن را پس گرفته‌اند. نشان بزرگی که خواستار دموکراسیِ مستقیم است، حال روبروی دفتر رئیس دانشگاه آویزان شده و نخبگان مدیریتی پیدایشان نیست. هر چه این جنبشِ نوپا قوت بیشتری به خود می‌گیرد و به دیگر دانشگاه‌های کشور سرایت می‌کند، افق‌های جدیدی برای اعتراضات بیشتر در دیگر مکان‌ها، به سرعت در حال پدیداری است. در حالی که آینده تعیین‌کنندۀ این است که این اعتراضات تا کجا می‌تواند پیش برود، می‌توان آنان که آنقدر خوش‌شانس بوده‌اند تا طوفان تغییرات پایین به بالا در دانشگاه آمستردام را قدری حس کنند، بخاطر امیدواری‌شان بخشید. در تمام این سال‌ها، دانشگاه نولیبرال بی‌صدا دشمنان خود را پرورش داده است – حال بیایید شادی‌کنان به شورش بپیوندیم.

| ترجمۀ مریم جعفریان |


پی‌نوشت‌ها:

* جروم روس پژوهشگر فوق دکترای اقتصاد سیاسی در دانشگاه کمبریج است.
[۱] Penguin Revolution
[۲] Red Square
[۳] Polanyi
[۴] Ewald Engelen
[۵] Maagdenhuis

 

مطالب مرتبط


ارسال دیدگاه