رفتن به بالا
  • شنبه - ۶ آبان ۱۳۹۶
  • کد: ۷۳۰
  • چاپ خبر : انتخابات شوراهای دانش‌آموزی؛ تمرین دموکراسی
شوراهای دانش‌آموزی
اهمیت توجه به تشکل‌های دانش‌آموزی

انتخابات شوراهای دانش‌آموزی؛ تمرین دموکراسی

یکی از مهم‌ترین اهداف تعلیم و تربیت، اجتماعی ساختن دانش‌آموزان، آماده کردن آنان برای مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی، کسب آگاهی نسبت به حقوق اجتماعی خود و بهره‌برداری صحیح از آن و احترام به حقوق دیگران و همکاری با سایر افراد جامعه است. بر این اساس، یکی از شیوه‌های گرایش دانش‌آموزان به فعالیت‌ها و تصمیم‌گیری‌های اجتماعی، […]

یکی از مهم‌ترین اهداف تعلیم و تربیت، اجتماعی ساختن دانش‌آموزان، آماده کردن آنان برای مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی، کسب آگاهی نسبت به حقوق اجتماعی خود و بهره‌برداری صحیح از آن و احترام به حقوق دیگران و همکاری با سایر افراد جامعه است. بر این اساس، یکی از شیوه‌های گرایش دانش‌آموزان به فعالیت‌ها و تصمیم‌گیری‌های اجتماعی، مشارکت آنان در انتخابات شوراهای دانش‌آموزی است.

شورای دانش‌آموزی مدارس طبق مصوبۀ شورای عالی آموزش و پرورش و به منظور بررسی چگونگی مشارکت دانش‌آموزان در فعالیت‌های آموزشی و پرورشی و اجرایی و ارائۀ پیشنهاد به شورای مدرسه، همکاری در برنامه‌ریزی و اجرای برنامه‌های مختلف از جمله: ادارۀ نشریۀ مدرسه، برگزاری مسابقات فرهنگی، هنری، علمی و ورزشی دانش‌آموزان، برنامۀ امتحانات داخلی، انتخاب نماینده جهت شرکت در شورای مدرسه و انجمن اولیاء و مربیان، ارائۀ پیشنهادها و سخنرانی در مورد نیازمندی‌های مدرسه و همچنین تشکیل کمیته‌های مختلف از قبیل کمیتۀ فرهنگی، بهداشتی، علمی-آموزشی و پژوهشی، هنری و کمیتۀ ورزشی شکل می‌گیرد.

توجه به تشکل‌های دانش‌آموزی و اهمیتی که امروزه در نظام‌های مختلف به آن می‌دهند بیانگر این است که تجربۀ مشارکت در کارهای گروهی در دوره‌های کودکی و نوجوانی تأثیر فزاینده‌ای بر روند مشارکت آیندۀ افراد در سرنوشت خود و کشورشان دارد. شوراهای دانش‌آموزی می‌توانند سیاست‌گذار مدرسه‌محوری در آموزش و پرورش باشند که بایستی در نظام آموزشی کشور جدی گرفته شود. گسترش شورای دانش‌آموزی به عنوان یکی از ارکان عمده در ادارۀ امور آموزشی و اجرایی با هدف توانمندسازی افراد از جمله دانش‌آموزان به عنوان مخاطبان اصلی برنامه‌های آموزشی و پرورشی، رویکردی نوآورانه است که به تحقق دموکراسی در مدارس و فراتر از آن به عنوان یک فرهنگ ماندگار در جامعه نیز می‌تواند کمک کند و به غنی‌سازی سیستم آموزشی و اجرایی مدرسه و جذابیت محیط مدرسه برای دانش‌آموزان منتهی شود. همچنین شورای دانش‌آموزی می‌تواند در آشنا کردن دانش‌آموزان با مسئولیت‌های اجتماعی، تمرین کارِ گروهی برای حل مسائل پیرامونی و احساس مالکیت و مسئولیت در قبال مدرسه، افزایش اعتماد به نفس دانش‌آموزان، ایجاد روحیۀ خودباوری، خودشکوفایی و توانمندسازی دانش‌آموزان، افزایش روحیۀ انتقادپذیری و تقویت ارتباط و مهارت‌های اجتماعی نقش مهمی را ایفا کند.

توجه به تشکل‌های دانش‌آموزی و اهمیتی که امروزه در نظام‌های مختلف به آن می‌دهند بیانگر این است که تجربۀ مشارکت در کارهای گروهی در دوره‌های کودکی و نوجوانی تأثیر فزاینده‌ای بر روند مشارکت آیندۀ افراد در سرنوشت خود و کشورشان دارد.

تدارک اردوهای دانش آموزی، استفاده از دیدگاه‌های دانش‌آموزان در مسائل مختلف مدرسه، شجاعت و صداقت، هم‌فکری برای زیباسازی مدرسه، همیاری و کمک به یکدیگر در تمامی مسائل و مشکلات از جمله مسائل درسی و… از جمله شعارهای انتخاباتی شوراهای دانش‌آموزی است که تأمل در این شعارها، از آگاهی و حس مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان حکایت دارد. هر چند وجود برخی شعارهای غیرواقعی از قبیل احداث راه‌آهن و استخر در مدارس، احداث زمین چمن مصنوعی فوتبال، افزایش ساعات زنگ تفریح و… نشان از عدم آگاهی صحیح دانش‌آموزان از اهداف شورای دانش‌آموزی دارد و شاید هم این شعارها را از مسئولین بالاتر یاد گرفته‌اند که از آن برای کشاندن مردم به پای صندوق‌های رأی استفاده کرده‌اند.

بیستمین دورۀ انتخابات شوراهای دانش‌آموزی در حالی در سراسر کشور برگزار شد که از شوراهای دانش‌آموزی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای آموزش و پرورش نام برده می‌شود اما بررسی خروجی عملکرد این شوراها در ۱۹ دورۀ گذشته نشان می‌دهد که این انتخابات بیشتر صوری بوده و فعالیت این شوراها از اهداف در نظر گرفته شده فاصلۀ زیادی دارد، انتخابات شوراهای دانش‌آموزی صرفاً به برگزاری انتخابات سالانه و اعلام تعداد مدارس و دانش‌آموزان شرکت‌کننده در این انتخابات محدود شده و کمترین تأثیر را در تصمیم‌گیری‌ها در حوزۀ آموزشی و پرورشی داشته‌اند. اهمیت ندادن مسئولین مدارس و عدم آگاهی دانش‌آموزان از فلسفۀ وجودی این شوراها، وظایف شورای دانش‌آموزی را در حد ساختن کاغذ دیواری، خواندن سرود و برگزاری مسائل آغازین تقلیل داده است تا مسئولین مدارس صرفاً مجری شیوه‌نامه‌های ابلاغی باشند و توجهی جز به ایجاد تشکیلاتی صوری و در پی تأمین منافع و گزارشات اداری به این تشکل دانش‌آموزی نداشته باشند.

بی‌توجهی به قابلیت و توانمندی شوراهای دانش‌آموزی در مهارت‌آموزی، تمرین کار گروهی و تقویت حس مسئولیت‌پذیری موجب شده مدارس کمترین بهرۀ آموزشی را از شوراهای دانش‌آموزی ببرند و شور انتخابات شورای دانش‌آموزی را تنها در روز برگزاری انتخابات خلاصه کنند.

بی‌توجهی به قابلیت و توانمندی شوراهای دانش‌آموزی در مهارت‌آموزی، تمرین کار گروهی و تقویت حس مسئولیت‌پذیری موجب شده مدارس کمترین بهرۀ آموزشی را از شوراهای دانش‌آموزی ببرند و شور انتخابات شورای دانش‌آموزی را تنها در روز برگزاری انتخابات خلاصه کنند. هنوز مدیران به آن اندازه از دانش و پختگی نرسیده‌اند که بخشی از کارهای مدرسه را به دانش‌آموزان واگذار و آنان را در امر مدیریت مشارکت دهند. متأسفانه در حال حاضر مدیران مدارس از اعضای شورای دانش‌آموزی فقط برای کنترل دانش‌آموزان در مناسبت‌های مختلف بهره می‌جویند. آن‌ها به جای دادن نقش جدی در مرحلۀ اجرایی و عملیاتی، شوراهای دانش‌آموزی را در حد اسم محدود کرده و گاهی اوقات افراد موردنظر خود را انتخاب و معرفی می‌کنند، به طوری که عملکرد این شوراها به پر کردن آلبوم عکس و طومار عملکرد برای مسئولین مدرسه و ادارات آموزش و پرورش تبدیل شده است. در حالی که شوراهای دانش‌آموزی اگر شکل واقعی به خود بگیرند، می‌توانند نهادهای مدنی را در آموزشگاه‌ها نهادینه کرده و کمک‌کار توسعۀ اجتماعی و فرهنگی بوده و بازوی توانمندی برای مدیران مدارس و چراغ راه آیندۀ دانش‌آموزان باشند.

همیاری دانش‌آموزان در مدرسه، فرصتی برای تربیت نسلی است که روزی در مسند هر یک از این دستگاه‌ها سرنوشت اجرایی کشور را به دوش خواهند کشید. با این وجود، فاصلۀ آرمانی ایده تا عمل موجب شده دانش‌آموزان با حضور در شوراهای دانش‌آموزی نه‌تنها بهره‌ای از مشارکت نبرند بلکه بی‌وقفه از ماهیت نقش خود علامت سؤال بزرگی در ذهن‌شان نقش ببندد. امید است که با تغییر و اصلاح نگرش متولیان حوزۀ آموزش و پرورش و مدیران مدارس نسبت به آن، انتخابات شوراهای دانش‌آموزی به دور از تشریفات به صورت واقعی برگزار و فلسفۀ وجودی و اهداف آن در نظام آموزشی هرچه زودتر محقق شود.

| علی حاجی، فعال صنفی معلمان |


 

مطالب مرتبط


ارسال دیدگاه